ทำความรู้จัก “ไวรัสฮันตา” (Hantavirus) คืออะไร โรคติดต่อร้ายแรงจากสัตว์ฟันแทะสู่คน ติดต่อทางไหน ทำไมอันตรายถึงชีวิต พร้อมวิธีป้องกัน
จากกรณีที่สื่อต่างประเทศรายงานการแพร่ระบาดของ “ไวรัสฮันตา” บนเรือสำราญใกล้ชายฝั่งเคปเวิร์ด และพบผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 3 ราย จนนำมาสู่การสอบสวนหาสาเหตุที่เกิดขึ้น ประกอบกับองค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ติดตามสถานการณ์ดังกล่าวอย่างใกล้ชิด
โดยข้อมูลจาก สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์ทางการแพทย์ ระบุว่า “โรคติดเชื้อไวรัสฮันตา” (Hantavirus) เป็นการติดเชื้อไวรัสชนิดหนึ่ง ซึ่งจัดอยู่ใน family Hantaviridae, genus Orthohantavirus เป็นโรคติดต่อจากสัตว์ฟันแทะสู่คน โดยมีสัตว์ฟันแทะเป็นพาหะนำโรค ผู้ติดเชื้ออาจมีอาการรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้
ไวรัสฮันตา (Hantavirus) ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 1978 ในเกาหลีใต้ และต่อมามีรายงานในหลายประเทศ เช่น ฟินแลนด์ ประเทศในยุโรปตะวันออก และสหรัฐอเมริกา โดยสหรัฐอเมริกาเริ่มมีระบบเฝ้าระวังตั้งแต่ปี 1993 และมีรายงานผู้ป่วยสะสม 864 รายถึงปี 2022
สถานการณ์ในประเทศไทย พบการหมุนเวียนของ ฮันตาไวรัส โดยเฉพาะ Thailand virus (THAIV) ในปี 2006 ในสัตว์ฟันแทะ พบในหนู Bandicota ซึ่งเป็นแหล่งรังโรคสำคัญ มีอัตราการตรวจพบเชื้อประมาณ 1.7% จากตัวอย่างที่ศึกษา และมีรายงานผู้ป่วยอย่างน้อย 1 รายที่มีอาการสอดคล้องกับโรคไข้เลือดออกที่มีภาวะไต (HFRS) แสดงถึงการติดต่อจากสัตว์สู่คน
อย่างไรก็ตาม อาการของโรคใกล้เคียงกับโรคติดเชื้ออื่น จึงจำเป็นต้องอาศัยการตรวจยืนยันทางห้องปฏิบัติการและการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงที่มีการสัมผัสสัตว์ฟันแทะ
การติดต่อเชื้อไวรัสฮันตา
การติดต่อจากสัตว์สู่คน
- การหายใจ: สูดดมละอองลอยฝุ่นที่ปนเปื้อนปัสสาวะ อุจจาระ หรือน้ำลายของสัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อ
- การสัมผัสโดยตรง: สัมผัสปัสสาวะ อุจจาระ หรือน้ำลายของหนูที่มีเชื้อ แล้วนำมาสัมผัสบริเวณเยื่อบุตา จมูก หรือ ปาก
- รอยแผล: การถูกกัดหรือข่วนจากสัตว์ฟันแทะอาจทำให้ติดเชื้อได้เช่นกัน แต่พบได้น้อย
ลักษณะอาการของโรค
1. Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS)
เป็นกลุ่มอาการที่มีผลรุนแรงต่อระบบทางเดินหายใจและปอด เริ่มมีอาการหลังสัมผัสเชื้อประมาณ 1-8 สัปดาห์ ได้แก่ มีไข้สูง หอบเหนื่อย ปอดบวมน้ำอย่างรุนแรง และภาวะช็อก พบในผู้ป่วยที่อาศัยในพื้นที่อเมริกา และปานามา
2. Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS)
เป็นกลุ่มอาการที่มีผลรุนแรงต่อไต ทำให้เลือดออก และอาจทำให้เกิดภาวะไตวายเฉียบพลัน เริ่มมีอาการหลังสัมผัสเชื้อประมาณ 1-2 สัปดาห์ ได้แก่ มีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเอว มีจุดเลือดออก และไตทำงานผิดปกติ พบในผู้ป่วยที่อาศัยในพื้นที่เอเชีย และยุโรป
วิธีป้องกันตนเอง
1. ควบคุมสัตว์ฟันแทะ
- เก็บอาหารให้มิดชิด
- ปิดช่องทางที่หนูสามารถเข้ามาในบ้านได้
2. ทำความสะอาดอย่างถูกวิธี
- หลีกเลี่ยงการกวาดหรือปัดฝุ่นแห้งในพื้นที่ที่อาจมีมูลหนู
- ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อหรือฉีดพ่นก่อนทำความสะอาด
3. ป้องกันตนเองเมื่อทำความสะอาด
- สวมหน้ากากและถุงมือ
- ล้างมือหลังทำความสะอาดทุกครั้ง
4. ดูแลสิ่งแวดล้อมรอบบ้าน
- กำจัดขยะอย่างเหมาะสม
- ไม่ปล่อยให้มีแหล่งสะสมของหนู
- ทำความสะอาดบริเวณที่อาจเป็นที่อยู่ของสัตว์พาหะ
- เก็บอาหารในภาชนะปิดมิดชิด
ด้าน นพ.วิชาญ บุญกิติกร ผู้อำนวยการกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค เผยว่า ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่พบผู้ติดเชื้อหรือผู้ป่วยในประเทศ สำหรับการดำเนินงานเชิงรุกเพื่อป้องกันการแพร่ระบาด ทางหน่วยงานสาธารณสุขได้ร่วมมือกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและกรมปศุสัตว์ในการจัดทำระบบเฝ้าระวังในสัตว์อย่างต่อเนื่อง เพื่อนำมาวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากสัตว์สู่คน
ในด้านมาตรการป้องกัน เนื่องจากปัจจุบันไม่มีโรคนี้ระบาดภายในประเทศไทย ความเสี่ยงหลักจึงเป็นเรื่องของการนำเข้าเชื้อจากต่างประเทศ ดังนั้น มาตรการการเฝ้าระวัง ณ ช่องทางเข้า-ออกระหว่างประเทศ หรือด่านตรวจต่างๆ จึงถือเป็นหัวใจสำคัญและเป็นปราการด่านแรกที่ทางการให้ความสำคัญอย่างมากเพื่อคัดกรองผู้เดินทางจากพื้นที่เสี่ยง
ส่วนข้อกังวลเรื่องการติดต่อระหว่างคนสู่คนนั้น จากข้อมูลที่มีอยู่ในปัจจุบัน พบว่า โอกาสการแพร่กระจายเชื้อจากคนสู่คนในลักษณะทั่วไปยังมีค่อนข้างน้อย อย่างไรก็ตาม ในบางสถานการณ์หรือบางสภาพแวดล้อมที่มีคนอยู่ร่วมกันอย่างใกล้ชิดเป็นเวลานาน อาจมีความเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ เช่น กรณีที่มีรายงานข่าวเกี่ยวกับสถานการณ์บนเรือในต่างประเทศ
ที่มา: สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์ทางการแพทย์ , กรมประชาสัมพันธ์
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- พนักงานสายการบิน KLM ถูกนำส่งโรงพยาบาล อยู่บนไฟล์ทเที่ยวบินกับผู้ป่วยฮันตาไวรัส
- อพยพผู้ป่วยไวรัสฮันตา 3 ราย ก่อนเรือสำราญมุ่งหน้าสู่เกาะคานารีต่อไป
- พบผู้ป่วยไวรัสฮันตาเพิ่มอีก 1 ราย ผู้โดยสาร 149 คนยังถูกกักตัวบนเรือสำราญ
ติดตาม The Thaiger บน Google News:
ข่าวล่าสุด
