ชุดไทยศิวาลัย บนเวทีโลก จากพระพันปี สู่เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี วิจิตรเหนือกาลเวลา
ในห้องจัดแสดงของ Musée des Arts Décoratifs ใจกลางกรุงปารีส สายตาของผู้คนทั่วโลกกำลังตกตะลึงในความวิจิตรงดงามผ้าไหมไทยที่วาววับอยู่ภายใต้แสงพิพิธภัณฑ์ ผ่านประวัติศาสตร์กว่า 60 ปีของชุดไทยพระราชนิยมถูกเล่าซ้ำในภาษาที่โลกเข้าใจ เรื่องราวที่เริ่มต้นจากพระราชดำริของสมเด็จพระพันปีหลวงเมื่อกว่าหกทศวรรษก่อน
กำเนิดชุดไทยพระราชนิยม เพราะเราต้องมีชุดประจำชาติ
ในปี 2503 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีกำหนดการตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรไปทรงเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศต่าง ๆ ในทวีปยุโรปและสหรัฐอเมริกา ทรงพระราชดำริว่าแม้ไทยจะมีเอกลักษณ์การแต่งกายของตนเองแต่สตรีไทยยังไม่มีเครื่องแต่งกายชุดประจำชาติ จึงมีพระราชเสาวนีย์ให้ผู้เชี่ยวชาญคิดปรับปรุงแบบเสื้อที่สตรีไทยแต่งกันมาแต่โบราณให้ทันสมัย เพื่อทรงใช้เป็นชุดไทยประจำชาติในการเสด็จเยือนต่างประเทศ ผลลัพธ์ที่ได้คือ “ชุดไทยพระราชนิยม 8 แบบ” อันลือชื่อ ซึ่งกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ยั่งยืนมาจนปัจจุบัน
ชุดไทยศิวาลัย เสื้อสไบแห่งราชสำนัก
ในบรรดาชุดไทยพระราชนิยมทั้งแปดแบบ “ชุดไทยศิวาลัย” ถือเป็นชุดที่สง่างามที่สุดในลำดับพิธีการ ชื่อ “ศิวาลัย” ตั้งตามพระที่นั่งศิวาลัยในพระบรมมหาราชวัง เดิมเป็นชุดไทยของสตรีสูงศักดิ์ นิยมใส่ออกงานพระราชพิธี รัฐพิธีขนาดใหญ่ และสวมใส่เนื่องในโอกาสพิเศษ เช่น งานเลี้ยง งานหมั้น และงานฉลองมงคลสมรส
โครงสร้างของชุดศิวาลัยมีความซับซ้อน วิจิตรกว่าชุดไทยแบบอื่น ลักษณะเป็นเสื้อแขนยาวจรดข้อมือ คอกลมขอบตั้งขึ้นเล็กน้อย ห่มทับด้วยสไบเฉียงปักเย็บตกแต่งด้วยลวดลายแบบไทย ส่วนซิ่นเย็บติดกับตัวเสื้อ นุ่งซิ่นตัดแบบหน้านาง มีชายพก ใช้เข็มขัดเงินหรือเข็มขัดทองคาดเอว และสวมเครื่องประดับต่าง ๆ ตามความเหมาะสม เช่น ต่างหู สร้อยคอ สร้อยข้อมือ สังวาล ความงามของชุดนี้อยู่ที่ผ้าสไบที่ห่มทับ ซึ่งทำให้ดูเป็นชั้นเป็นตอน สืบทอดความอ่อนช้อยของสตรีราชสำนักสยามไว้อย่างสมบูรณ์
ชุดไทยศิวาลัยใช้ผ้ายกไหมหรือยกทอง ใช้ในโอกาสพิเศษที่กำหนดให้แต่งกายเต็มยศ และด้วยโครงสร้างที่มีสไบห่มปักทับ จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับอากาศเย็นในต่างประเทศ ซึ่งอธิบายได้ว่าเหตุใดพระพันปีหลวงจึงทรงเลือกชุดแบบนี้ในวาระเสด็จเยือนยุโรป
บนเวทีโลก ไหมไทยกับราชสำนักตะวันตก
พระองค์ทรงอุทิศพระวรกายเพื่ออนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมไทย ผ้าไทยจากฝีมือชาวบ้าน ทรงส่งเสริมให้ราษฎรมีอาชีพเสริมจากการทอผ้า ทรงสืบสานภูมิปัญญาผืนผ้าให้คงอยู่คู่แผ่นดินไทยอย่างงดงาม พระองค์ยังทรงเป็นผู้เผยแพร่ความงามของผ้าไทยสู่สายตาชาวโลก ด้วยการฉลองพระองค์ชุดผ้าไหมไทยอันวิจิตรในการเสด็จเยือนต่างประเทศ นับเป็นการยกระดับผ้าไทยจากภูมิปัญญาชาวบ้านสู่เวทีนานาชาติอย่างสง่างาม
หนึ่งในฉลองพระองค์ที่จารึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์คือ ฉลองพระองค์ชุดไทยศิวาลัยสีทอง พระภูษายกทองสีดำ ลายดอกพิกุล ชุดกรวยเชิงชั้นเดียว โดยห้องเสื้อกรแก้ว ทรงในโอกาสเสด็จเยือนราชรัฐลักเซมเบิร์กอย่างเป็นทางการ ภาพของพระองค์ในฉลองพระองค์เหล่านั้นกลายเป็นภาพจดจำที่โลกระลึกถึงเมื่อนึกถึงราชินีผู้ยิ่งใหญ่แห่งเอเชีย
เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี สานต่อด้วยเวที ยิ่งใหญ่กว่าเดิม ณ กรุงปารีส
ปี 2569 คือปีที่การสืบทอดนั้นปรากฏชัดที่สุด สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์ในนิทรรศการ “La Mode en Majesté, Haute couture et tradition à la cour de Thaïlande” โดยความร่วมมือของสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (SACIT) พิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปารีส และพิพิธภัณฑ์ Musée des Arts Décoratifs
นิทรรศการจัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองวาระครบรอบ 340 ปีแห่งความสัมพันธ์ทางการทูต และวาระครบรอบ 170 ปีแห่งการสถาปนาความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการระหว่างไทยและฝรั่งเศส จัดแสดงผลงานกว่า 200 ชิ้น ประกอบด้วยฉลองพระองค์ เครื่องประดับที่ออกแบบโดยปิแอร์ บัลแมง นักออกแบบชาวฝรั่งเศส ร่วมกับสถาบันงานปักชั้นสูงเลอซาจ รวมถึงนักออกแบบชาวไทย
นิทรรศการแบ่งออกเป็น 7 ห้องจัดแสดง นำเสนอฉลองพระองค์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี สะท้อนพัฒนาการและการสืบสานความงดงามของเครื่องแต่งกายไทยในแต่ละยุคสมัย นิทรรศการจัดแสดงระหว่างวันที่ 13 พฤษภาคม ถึง 1 พฤศจิกายน 2569 ณ ใจกลางเมืองแฟชั่นโลก
จากพระราชดำริในปี 2503 ถึงนิทรรศการในปี 2569 ห่างกันกว่า 66 ปี แต่ชุดไทยศิวาลัยยังคงยืนหยัดอยู่ในฐานะเดิม คือตัวแทนของอัตลักษณ์ไทยที่สง่าและไม่ต้องขอโทษใคร ความต่างของยุคสมัยทำให้เวทีขยายใหญ่ขึ้น แต่ข้อความยังเดิม นั่นคือ ประเทศไทยมีมรดกที่ภาคภูมิใจได้ และภาคภูมิใจได้กลางกรุงปารีส
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- ครีเอเตอร์มุสลิม แจงดราม่าเตือนคนใส่ชุดไทยคู่ฮิญาบ ยืนยันหวังดี ไม่อยากให้รับบาป
- ดราม่าเดือด เขมรสวมชุดไทย รำเพลงลาวดวงเดือน เจอจวกยับ ตั้งใจขโมยวัฒนธรรม
- ศรีริต้า เจนเซ่น อวดชุดไทยเลอค่า รับสงกรานต์ 69 เปิดที่มาพร้อมคลิปเต็ม
ติดตาม The Thaiger บน Google News:
ข่าวล่าสุด
