ช่วงนี้เวลาขับรถเข้าปั๊ม หลายคนคงปาดเหงื่อกับป้ายราคาน้ำมัน สาเหตุสำคัญมาจากสถานการณ์ความขัดแย้งของอิหร่าน ข่าวเศรษฐกิจมักนำเสนอเรื่อง ค่าการกลั่นน้ำมัน ที่ปรับตัวสูงขึ้น จากช่วงปกติ 2 บาท ล่าสุดพุ่งทะลุไป 17 บาทแล้ว
ค่าการกลั่นน้ำมันคืออะไร
เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือนเราเป็นพ่อค้าขายน้ำส้มคั้น เราซื้อส้มมาในราคาหนึ่ง แล้วนำมาคั้นเป็นน้ำส้มใส่ขวดขายในราคาที่สูงกว่าเดิม โรงกลั่นน้ำมันก็ทำหน้าที่คล้ายกัน โรงกลั่นซื้อน้ำมันดิบจากต่างประเทศมาต้ม แยกส่วนประกอบออกมาเป็นน้ำมันสำเร็จรูปรูปแบบต่างๆ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล น้ำมันเครื่องบิน ก๊าซหุงต้ม
ค่าการกลั่น คือส่วนต่างระหว่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ขายหน้าโรงกลั่น ลบด้วยต้นทุนราคาน้ำมันดิบที่ซื้อมา
หลายคนเข้าใจผิดว่าส่วนต่างตรงนี้คือกำไรเข้ากระเป๋าโรงกลั่นแบบเต็มๆ ความจริงไม่ใช่แบบนั้น
ค่าการกลั่นเป็นเพียงกำไรขั้นต้น โรงกลั่นยังต้องนำเงินส่วนนี้ไปหักลบต้นทุนการผลิตอื่นๆ อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นค่าไฟฟ้าระหว่างการผลิต ค่าจ้างพนักงาน ค่าเสื่อมราคาของเครื่องจักร ภาษีต่างๆ รวมถึงดอกเบี้ยเงินกู้ที่กู้มาสร้างโรงงาน
สงครามดันต้นทุนพุ่งปรี๊ด
สถานการณ์สงครามอิหร่านทำให้การจัดหาน้ำมันดิบยากลำบากขึ้น ตัวเลขค่าการกลั่นที่เคยอยู่ระดับ 2 บาทต่อลิตรในช่วงต้นปี 2569 ทะยานขึ้นไปแตะระดับ 17 บาทต่อลิตรในเดือนเมษายน
ตัวเลขที่สูงขึ้นนี้มาพร้อมกับต้นทุนแฝงที่โรงกลั่นต้องแบกรับเพิ่มขึ้นมหาศาล ภาวะสงครามทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า ค่าพรีเมียมความเสี่ยงสงคราม การหาเรือขนส่งน้ำมันทำได้ยากลำบาก ค่าขนส่งทางเรือปรับตัวแพงขึ้นถึง 5 เท่า การนำเรือแล่นผ่านพื้นที่เสี่ยงภัยทำให้บริษัทประกันภัยเรียกเก็บค่าเบี้ยประกันแพงขึ้นจากช่วงปกติถึง 100 เท่า
รัฐบาลเดินหน้าแก้ปัญหา ค่าราคากลั่นน้ำมัน
นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เดินหน้าแก้ปัญหาราคาน้ำมันแพงอย่างเร่งด่วน รัฐมนตรีเปิดเผยเมื่อวันที่ 6 เมษายน 2569 ว่าราคาน้ำมันแพงไม่ได้มาจากราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกเพียงอย่างเดียว โครงสร้างราคาหน้าโรงกลั่นของไทยอ้างอิงราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ประเทศสิงคโปร์ ตลาดสิงคโปร์มีความผันผวนปรับตัวสูงขึ้นอย่างผิดปกติ ปัจจัยนี้ส่งผลให้ค่าการกลั่นพุ่งสูงขึ้นอย่างมาก ช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมาค่าการกลั่นอยู่ในระดับปกติประมาณ 2-3 บาทต่อลิตร เดือนมีนาคมขยับขึ้นไปเฉลี่ย 7 บาทต่อลิตร ช่วง 6 วันแรกของเดือนเมษายนพุ่งทะยานไปถึง 16-17 บาทต่อลิตร
กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงต้องอุดหนุนราคาเพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายให้ประชาชน รัฐมนตรีย้ำว่ารัฐไม่ได้นำเงินกองทุนไปแบกรับกำไรส่วนเกินให้โรงกลั่น คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงานเรียกประชุมด่วนกับกลุ่มโรงกลั่นในวันที่ 7 เมษายน เป้าหมายเพื่อพิจารณาต้นทุนที่แท้จริงหักลบกับต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจริง กระทรวงพลังงานเตรียม 2 มาตรการจัดการหากพบว่าโรงกลั่นมีกำไรมากเกินไป มาตรการแรกคือการดึงกำไรส่วนเกินคืนกลับมาเข้าระบบเพื่อช่วยเหลือประชาชน มาตรการที่สองคือการใช้อำนาจตามกฎหมายเข้าไปกำหนดราคาหน้าโรงกลั่นได้ทันที
กระทรวงพลังงานตั้งเป้าปรับลดราคาน้ำมันเพื่อบรรเทาภาระประชาชนในช่วงเทศกาลสงกรานต์ นายเอกนัฏกล่าวว่า “วันนี้ประเทศไทยต้องเลิกใช้ตัวเลขทิพย์ แต่ต้องเอาตัวเลขต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงมาพูดคุยกัน” กระบวนการนี้จะช่วยให้เกิดความยุติธรรมกับผู้ใช้น้ำมัน โรงกลั่นต้องมีส่วนรับผิดชอบในภาวะวิกฤต เพื่อให้คนไทยผ่านพ้นช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปได้
ถึงแม้โรงกลั่นจะมีต้นทุนแฝงเพิ่มขึ้น รัฐบาลก็มองว่าอาจมีกำไรส่วนเกินบางส่วนหลงเหลืออยู่ รัฐบาลจึงพยายามเจรจากับกลุ่มโรงกลั่นเพื่อขอดึงเงินกำไรส่วนนี้มาเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เป้าหมายหลักคือการนำเงินมาอุดหนุนเพื่อปรับลดราคาน้ำมันหน้าปั๊ม ช่วยบรรเทาภาระค่าใช้จ่ายให้ประชาชน
สงครามอิหร่านส่งผลกระทบโดยตรงต่อห่วงโซ่พลังงานโลก ประเทศไทยในฐานะผู้นำเข้าน้ำมันจึงหลีกเลี่ยงผลกระทบนี้ไม่ได้ การทำความเข้าใจโครงสร้างราคาน้ำมันช่วยให้เรามองเห็นภาพรวมของวิกฤตพลังงานชัดเจนขึ้น เราคงต้องติดตามกันต่อไปว่ารัฐบาลจะงัดมาตรการอะไรออกมาช่วยดูแลราคาพลังงานในประเทศให้ผ่านพ้นช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปได้
ติดตาม The Thaiger บน Google News:
ข่าวล่าสุด
