สถานการณ์โลกปัจจุบันมีความตึงเครียดสูง สหรัฐอเมริกากับอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่านเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ปฏิบัติการครั้งนี้สังหารผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ส่งผลให้อิหร่านตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธโจมตีฐานทัพสหรัฐอเมริกาทั่วตะวันออกกลาง สงครามครั้งนี้ขยายวงกว้างอย่างรวดเร็ว (อ้างอิง: The Guardian)
ในขณะเดียวกัน ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็มีความขัดแย้ง กองทัพกัมพูชาเสริมกำลังทหารบริเวณชายแดนไทยกัมพูชา ผู้นำกัมพูชาส่งสัญญาณเตรียมความพร้อมทางทหารหลังเทศกาลสงกรานต์ (อ้างอิง: Bangkok Biz News)
สงครามเหล่านี้ทำให้หลายคนตั้งคำถามถึงขอบเขตการใช้กำลังทหาร รัฐชาติต่างๆ มีสิทธิทำสงครามมากน้อยเพียงใด กฎหมายระหว่างประเทศมีคำตอบสำหรับเรื่องนี้ผ่านกฎบัตรสหประชาชาติ มาตรา 51
กฎหมายระหว่างประเทศมีหลักการสำคัญคือการห้ามรัฐชาติต่างๆ ใช้กำลังทหารต่อกัน กฎบัตรสหประชาชาติกำหนดข้อยกเว้นสำคัญไว้ในมาตรา 51 มาตรานี้รับรองสิทธิตามธรรมชาติของรัฐในการป้องกันตนเอง รัฐมีสิทธิปกป้องอธิปไตย ดินแดน ประชาชนของตนเมื่อเผชิญการรุกรานจากภายนอก
รัฐจะอ้างสิทธิตามมาตรา 51 ได้ต่อเมื่อเกิดการโจมตีด้วยกำลังอาวุธขึ้นจริง และการโจมตีนั้นต้องมีความรุนแรงถึงระดับหนึ่ง ภัยคุกคามทั่วไปหรือความขัดแย้งพรมแดนขนาดเล็กไม่เข้าข่ายเงื่อนไขนี้ รัฐที่รับมือการโจมตีมีสิทธิใช้กำลังทหารตอบโต้เพื่อหยุดยั้งความเสียหาย การใช้กำลังตอบโต้ต้องสมเหตุสมผลตามหลักความได้สัดส่วน มุ่งเน้นเพียงเพื่อหยุดยั้งการโจมตีเท่านั้น
การใช้สิทธิป้องกันตนเองมีข้อจำกัดด้านกระบวนการ รัฐต้องรายงานมาตรการทางทหารทั้งหมดต่อคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติทันที สิทธิการใช้กำลังทหารนี้เป็นเพียงมาตรการชั่วคราว รัฐต้องยุติการปฏิบัติการทางทหารทันทีเมื่อคณะมนตรีความมั่นคงฯ เข้ามาจัดการรักษาสันติภาพ ความมั่นคงระหว่างประเทศ
โลกยุคปัจจุบันมีภัยคุกคามรูปแบบใหม่ ผู้เชี่ยวชาญทางกฎหมายระหว่างประเทศมีข้อถกเถียงเรื่องการป้องกันตนเองเชิงรุก รัฐบางแห่งตีความว่าตนสามารถโจมตีก่อนได้หากมีหลักฐานชัดเจนว่าข้าศึกกำลังจะโจมตี กฎบัตรสหประชาชาติไม่ได้ระบุประเด็นนี้ไว้ชัดเจน นำมาสู่การตีความทางกฎหมายที่แตกต่างกัน
ประเด็นความท้าทายอีกประการคือการโจมตีจากกลุ่มติดอาวุธข้ามชาติ รัฐหลายแห่งอ้างสิทธิตามมาตรา 51 ส่งกองทัพเข้าไปปฏิบัติการในดินแดนของรัฐอื่นที่กลุ่มติดอาวุธซ่อนตัวอยู่ การกระทำลักษณะนี้สร้างความขัดแย้งเรื่องการละเมิดอธิปไตยของรัฐเจ้าของดินแดน
มาตรา 51 คือเครื่องมือทางกฎหมายที่พยายามรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคงของรัฐชาติต่างๆ กับการรักษาสันติภาพของโลก การตีความการใช้กำลังทหารต้องกระทำอย่างรัดกุม คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติมีหน้าที่ประเมินข้อเท็จจริง ควบคุมไม่ให้รัฐใดใช้ข้ออ้างนี้เพื่อขยายวงกว้างของสงคราม
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- 2 ประเทศนี้เท่านั้น จะรอดชีวิต หากเกิดสงครามโลกครั้งที่ 3 จากอาวุธนิวเคลียร
- ชีอะห์ไทย 200 ชีวิตอาลัย “คาเมเนอี” หน้าสถานทูตอิหร่าน ท่ามกลางไฟสงครามอย่างสง
- สงครามโลกครั้งที่ 3 มีโอกาสเกิดขึ้นไหม? ส่องกฎหมายเกณฑ์ทหารใหม่ จากวิกฤตตะวันออกกลาง
ติดตาม The Thaiger บน Google News:
ข่าวล่าสุด
