ย้อนคำวินิจฉัยศาล รธน. 9/2549 เลือกตั้งลับต้องลับจริง ห้ามระบุตัวคนกาได้ (ไม่เว้นแม้แต่กรรมการ)

Thosapolเผยแพร่: 13 ก.พ. 2569 16:35 น.| อัปเดต: 13 ก.พ. 2569 16:53 น.

ทนายนรเศรษฐ์อธิบายคำวินิจฉัยของศาล รธน. กกต. ว่าการลงคะแนนต้องลับจริง — X/นรเศรษฐ์ นาหนองตูม

ทนายนรเศรษฐ์ ยกคำวินิจฉัยศาล รธน. 9/2549 ตีความ “การลงคะแนนลับ” ต้องลับสำหรับทุกคน ไม่เว้นกรรมการ หากเปิดช่องให้รู้ตัวคนโหวตได้ ถือว่าขัดรัฐธรรมนูญ

เมื่อวันศุกร์ที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 นายนรเศรษฐ์ นาหนองตูม ทนายความประจำศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน ที่ออกมาให้ความเห็นทางกฎหมายเกี่ยวกับนิยามของ การลงคะแนนลับ โดยยก คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 9/2549 มาเทียบเคียงกับสถานการณ์ปัจจุบัน เพื่อตอกย้ำหลักการสำคัญว่าความลับในการเลือกตั้งนั้นมีขอบเขตที่กว้างกว่าที่หลายคนเข้าใจ

นายนรเศรษฐ์ ได้ขยายความสาระสำคัญจากคำวินิจฉัยดังกล่าวใน 2 ประเด็นหลัก โดยประเด็นแรกระบุชัดเจนว่า “การลงคะแนนโดยลับ ต้องลับสำหรับทุกคน” ซึ่งรวมถึงคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) หรือเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยด้วย จะอ้างว่าคนทั่วไปไม่เห็น แต่กรรมการเห็น หรือตรวจสอบได้นั้นทำไม่ได้ เพราะตามหลักสากล “ลับ” หมายถึงต้องไม่มีผู้ใดล่วงรู้เลยว่าผู้ใช้สิทธิแต่ละคนลงคะแนนเลือกใคร

การเลือกตั้งลับต้องไม่มีใครรู้ตัวผู้ลงคะแนนตามคำวินิจฉัยของศาล รธน. กกต. — X/นรเศรษฐ์ นาหนองตูม

ประเด็นที่สอง ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการตีความกฎหมาย คือ ศาลรัฐธรรมนูญเคยระบุไว้ว่า การพิจารณาว่าการเลือกตั้งเป็นความลับหรือไม่ “ไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ว่ามีคนเห็นจริงหรือไม่” เพียงแค่ลักษณะของบัตรเลือกตั้งหรือคูหาอยู่ใน “วิสัย” ที่ผู้อื่นอาจจะมองเห็น หรือสามารถรับรู้ผลการลงคะแนนได้ ก็ถือว่าไม่เป็นการลงคะแนนโดยลับแล้ว ซึ่งในอดีตศาลเคยชี้ขาดว่าการจัดคูหาที่ทำให้กรรมการอยู่ในวิสัยที่มองเห็นการลงคะแนนได้ ส่งผลให้การเลือกตั้งครั้งนั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 104 วรรคสาม ทันที

คำวินิจฉัยของศาล รธน. กกต. ชี้ให้เห็นความสำคัญของการรักษาความลับในการเลือกตั้ง — X/นรเศรษฐ์ นาหนองตูม

ข้อความบางส่วนจาก คำวินิจฉัยของศาล รธน. ที่ 9/2549

“…กรรมการการเลือกตั้งประจำเขตเลือกตั้งอันมีผู้แทนพรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งนั้นหรือที่ส่งสมัครแบบบัญชีราชื่อซึ่งถือว่าเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการเลือกตั้งร่วมเป็นกรรมการอยู่ด้วย และอยู่ในวิสัยที่สามารถมองเห็นการลงคะแนนของผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้ การจัดคูหารูปแบบใหม่นี้จึงมีผลทำให้การลงคะแนนเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรดังกล่าว ไม่เป็นการลงคะแนนโดยลับ ตามที่รัฐธรรมนูญ มาตรา 104 วรรคสาม บัญญัติไว้…”

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง