หลายคนที่เดินทางไปเยือน หรือแม้แต่ชาวจังหวัดชลบุรีเอง อาจจะเคยสงสัยหรือตั้งคำถามว่า ทำไมจังหวัดที่เจริญและมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับต้นๆ ของประเทศอย่าง ชลบุรี ถึงไม่มี”ศาลหลักเมือง หรือ เสาหลักเมือง ประจำจังหวัดเหมือนกับจังหวัดอื่นๆ ทั่วประเทศ?
เรื่องนี้มีคำตอบที่ซ่อนอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ครับ
แม้ว่าในปัจจุบัน หลายคนอาจจะเคยแวะเวียนไปกราบไหว้ขอพรสถานที่แห่งหนึ่งบริเวณซอยฑีฆามารค ซึ่งคนทั่วไปมักเรียกติดปากกันว่า “ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองชลบุรี” แต่ในทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีแล้ว สถานที่แห่งนี้ถือเป็น “ศาลของเจ้าพ่อหลักเมือง” ไม่ใช่ “ศาลหลักเมือง” ที่มีเสาไม้มงคลปักอยู่ตามคติความเชื่อของส่วนกลางแต่อย่างใด
เหตุผลสำคัญที่ชลบุรีไม่มีเสาหลักเมือง
สาเหตุหลักมาจากระบบการปกครองในอดีตครับ ในสมัยโบราณ เมืองชลบุรีถูกจัดลำดับชั้นความสำคัญให้อยู่ในฐานะ “เมืองชั้นจัตวา” ซึ่งตามธรรมเนียมประเพณีแต่โบราณนั้น เมืองระดับชั้นจัตวาจะไม่ได้รับพระราชทาน “เสาหลักเมือง” และไม่ได้รับพระราชทาน “พระราชแสงอาญาสิทธิ์” (ดาบอาญาสิทธิ์) เหมือนอย่างเมืองเอก เมืองโท หรือเมืองตรี ด้วยเหตุนี้ ชลบุรีจึงไม่มีการตั้งเสาหลักเมืองมาตั้งแต่ต้น
ประวัติความเป็นมาของศาลเจ้าพ่อหลักเมืองชลบุรี
สำหรับศาลเจ้าพ่อหลักเมืองชลบุรี ที่ตั้งอยู่ในปัจจุบันนั้น สันนิษฐานว่าถูกสร้างขึ้นมาตั้งแต่ช่วงสมัยอยุธยาตอนปลาย ตัวศาลตั้งอยู่บริเวณเชิงสะพานยาว (ซึ่งปัจจุบันคือซอยฑีฆามารค) โดยหันหน้าออกสู่ทะเล เพื่อเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์และที่พึ่งทางใจให้กับชาวเมืองที่ส่วนใหญ่ผูกพันกับวิถีชีวิตชาวเล
ต่อมาในปี พ.ศ. 2550 สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก (วัดบวรนิเวศวิหาร) ได้ประทานนามอันเป็นมงคลยิ่งให้กับศาลเจ้าพ่อแห่งนี้ว่า “สิริมหามงคลชลบุรี”
สรุปง่ายๆ ก็คือ ชลบุรีไม่ได้ไม่มีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ประจำเมือง เพียงแต่ด้วยข้อกำหนดทางประวัติศาสตร์ฐานะ “เมืองชั้นจัตวา” ทำให้รูปแบบของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ประจำเมืองนั้น เป็นรูปแบบของ “ศาลเจ้าพ่อ” แทนที่จะเป็น “เสาหลักเมือง” นั่นเองครับ นับเป็นอีกหนึ่งเกร็ดความรู้ทางประวัติศาสตร์ที่ทำให้เห็นถึงเอกลักษณ์อันน่าสนใจของจังหวัดชลบุรีได้อย่างชัดเจนทีเดีย
อัปเดตล่าสุด ชลบุรีลบภาพจำ “เมืองชั้นจัตวา” เดินหน้าสร้าง “ศาลหลักเมือง” แห่งแรกอย่างเป็นทางการ
ล่าสุดข้อมูลจากสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดชลบุรี ได้ลงไว้เมื่อปี 2024 เผยว่า ขณะนี้ทางจังหวัดกำลังเดินหน้าโครงการก่อสร้าง “ศาลหลักเมืองชลบุรี” อย่างเต็มรูปแบบแล้ว
จุดเริ่มต้นการเตรียมงานตั้งแต่ปี 2552 ทางจังหวัดได้ริเริ่มแนวคิดและจัดทำ “เสาหลักเมืองชลบุรี” ขึ้นจากไม้มงคลอย่างต้นราชพฤกษ์ พร้อมทั้งจัดสร้างวัตถุมงคลเพื่อระดมทุน โดยความพิเศษคือการใช้มวลสารศักดิ์สิทธิ์จากเศษทองปิดองค์พระของ 5 วัดระดับตำนานในชลบุรี ได้แก่ หลวงพ่อแก้ว วัดเครือวัลย์, หลวงพ่อภู่ วัดนอก, หลวงพ่อโต วัดเนินสุทธาวาส, หลวงพ่อเจียม วัดกำแพง และหลวงพ่อครีพ วัดอุทยานนที (วัดสมถะ) ผสมผสานกับชิ้นส่วนจากต้นราชพฤกษ์ที่ใช้ทำเสาหลักเมือง และยังได้รับความเมตตาจาก หลวงพ่อคูณ วัดบ้านไร่ ร่วมประกอบพิธีพุทธาภิเษกในเวลานั้นด้วย
โครงการถูกนำมาสานต่ออย่างจริงจังโดย นายธวัชชัย ศรีทอง ผู้ว่าราชการจังหวัดชลบุรี โดยได้เคาะจุดก่อสร้างศาลหลักเมืองให้ตั้งอยู่บริเวณศาลาเฉลิมพระเกียรติฯ ด้านข้าง หอพระพุทธสิหิงค์ ซึ่งเจ้าหน้าที่ได้ดำเนินการรื้อถอนอาคารเดิมและปรับหน้าดินเพื่อเตรียมการก่อสร้างเรียบร้อยแล้ว
เพื่อรวบรวมทุนทรัพย์ในการก่อสร้างให้สำเร็จลุล่วง ทางจังหวัดได้นำวัตถุมงคลรุ่นสร้างศาลหลักเมืองที่ยังเหลืออยู่จากปี 2552 มาเข้าพิธีเทวาพุทธาภิเษกครั้งใหญ่อีกครั้งเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2568 ที่ผ่านมา โดยได้รับความเมตตาจากสมเด็จพระมหารัชมงคลมุนี (สมเด็จธงชัย) เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ เพื่อเปิดให้ประชาชนได้เช่าบูชาและนำรายได้ทั้งหมดสมทบทุนสร้างศาลหลักเมือง
ปัจจจุบัน โครงการก่อสร้างศาลหลักเมืองชลบุรีแห่งใหม่ (บริเวณหน้าศาลากลางเก่า) กำลังอยู่ในช่วงเร่งดำเนินการ โดยมีการจัดพิธีเทวาพุทธาภิเษกวัตถุมงคลไปเมื่อช่วงต้นปี 2568 และมีการทำ MOU กับ อบจ. เพื่อเร่งรัดโครงการให้เสร็จสมบูรณ์ภายในปี 2569
- ตำนานความขลัง “ศาลหลักเมืองบุรีรัมย์” ศูนย์รวมใจเมืองแปะ เบื้องหลังแลนด์สไลด์ ภูมิใจไทย
- ไหว้ศาลหลักเมืองเสาร์แรกของปี 2569 ไหว้วันธงชัย เตรียมตัวจุดธูปตามนี้
ติดตาม The Thaiger บน Google News:
ข่าวล่าสุด
