กัมพูชา ตั้งข้อสงสัยทำไมเรียก “อ่าวไทย” ไร้ชื่อ “อ่าวเขมร” บนแผนที่โลก ทั้งที่อิทธิพลที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชี้ขอมเน้นรุ่งเรืองบนแผ่นดินมากกว่าทางนาวี ยืนยันเป็นต้นฉบับวัฒนธรรมให้เพื่อนบ้าน
เป็นคำถามที่ดูเหมือนเรียบง่ายแต่ลึกซึ้งอย่างยิ่ง สำนักข่าวกัมพูชา phnompenhpost ตั้งข้อสงสัยว่าเมื่อครั้งหนึ่งอาณาจักรขอมเคยเป็นอารยธรรมที่ทรงอิทธิพลที่สุดบนแผ่นดินใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่เหตุใดน่านน้ำตามแนวชายฝั่งกัมพูชาจึงไม่ถูกเรียกว่า “อ่าวเขมร” และทำไมทั่วโลกจึงรู้จักกันในชื่อ “อ่าวไทย” อย่างในทุกวันนี้?
คำตอบของเรื่องนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของชื่อเรียก แต่คือการปฏิสัมพันธ์ระหว่างภูมิศาสตร์ อำนาจ และประวัติศาสตร์ที่ทับซ้อนกันมาอย่างยาวนาน
ในช่วงที่อาณาจักรขอมรุ่งเรืองถึงขีดสุดระหว่างศริสต์ศตวรรษที่ 9-15 โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองพระนคร ความแข็งแกร่งของอาณาจักรนี้คือการเป็นอารยธรรมบนแผ่นดิน ขอมสร้างความยิ่งใหญ่ผ่านระบบชลประทานที่ก้าวหน้า การผลิตทางการเกษตร และสถาปัตยกรรมที่อลังการ ต่างจากอาณาจักรศรีวิชัยที่รุ่งเรืองจากมหาอำนาจทางทะเลและการคุมเส้นทางค้าขาย ชาวขอมในอดีตไม่ได้ให้ความสำคัญกับการตั้งชื่อหรือควบคุมน่านน้ำขนาดใหญ่เพื่อแสดงตัวตน
อิทธิพลของขอมแพร่กระจายผ่านวัฒนธรรมและการเมืองบนแผ่นดินใหญ่ ส่งต่อมายังรัฐของชาวไทยในยุคแรกอย่างสุโขทัยและอยุธยา ขณะที่ชื่อเรียกน่านน้ำในโลกโบราณนั้นมักไม่มีชื่อที่ตายตัวหรือได้รับการยอมรับในระดับสากล
ชื่อทางภูมิศาสตร์ที่เป็นมาตรฐานอย่างที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน เพิ่งจะเริ่มในช่วงที่นักสำรวจชาวตะวันตกเริ่มเข้ามาทำแผนที่โลก ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่บริบททางการเมืองในภูมิภาคได้เปลี่ยนไปแล้ว
หลังจากศตวรรษที่ 15 อาณาจักรขอมเริ่มอ่อนแอลง ขณะที่อาณาจักรอยุธยาผงาดขึ้นเป็นมหาอำนาจใหม่แทน ซึ่งรัฐที่เกิดขึ้นใหม่มีอิทธิพลเหนือพื้นที่ชายฝั่งและเขตทะเลมากขึ้น ทำให้ชาวต่างชาติที่เข้ามาติดต่อสื่อสารเลือกจดจำและบันทึกชื่อภูมิภาคตามมหาอำนาจในขณะนั้น
ในช่วงอินโดจีนของฝรั่งเศส นักทำแผนที่ชาวตะวันตกได้ทำให้ชื่อเรียกต่าง ๆ เป็นทางการ โดยส่วนใหญ่ระบุชื่อน่านน้ำนี้ว่า อ่าวสยาม (Gulf of Siam) ตามชื่อประเทศสยามที่มีบทบาทโดดเด่นในเวทีโลก ก่อนจะเปลี่ยนมาเป็น อ่าวไทย ในศตวรรษที่ 20
สำนักข่าวกัมพูชา มองว่า การที่ไม่มีชื่ออ่าวเขมรปรากฏไม่ใช่หลักฐานว่าขอมไม่มีตัวตนในประวัติศาสตร์ทางทะเล แต่มันเกี่ยวข้องกับจังหวะเวลา เพราะชื่อบนแผนที่มักจะถูกตั้งตามศูนย์กลางอำนาจทางการเมืองและเศรษฐกิจที่ปรากฏล่าสุด ไม่ได้อ้างอิงจากรากเหง้าของอารยธรรมที่เก่าแก่ที่สุดเสมอไป
แม้แผนที่ในปัจจุบันจะเขียนว่า อ่าวไทย แต่ประวัติศาสตร์บอกเล่าเรื่องราวที่เชื่อมโยงกันมากกว่านั้น กัมพูชามองว่าอารยธรรมขอมคือรากฐานสำคัญที่ส่งต่อศิลปะ สถาปัตยกรรม และประเพณีวัฒนธรรมมาสู่สังคมเพื่อนบ้าน รวมถึงประเทศไทยที่ก้าวขึ้นมามีบทบาทโดดเด่นในภายหลังนั่นเอง
ข้อมูลจาก : phnompenhpost
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- ไทยแจงโต้เขมร หลังกล่าวหา ทหารไทยโผล่ ช่องจอม ยันทำเพื่อปกป้องอธิปไตย
- ส่องชุด “เจ้าหญิงนโรดม เจนณา” แต่งนางสงกรานต์เขมร “พระนางรากษสเทวี” ทรงม้า
- “กัน จอมพลัง” หดหู่ เจอโครงกระดูกไร้หัวของทหารเขมร ติดอยู่ตรงถ้ำภูมะเขือ
ติดตาม The Thaiger บน Google News:
ข่าวล่าสุด
